باهوشبودن در عصر ماشینهای هوشمند چه معنیای دارد؟

پیشنوشت: این نوشته، ترجمهی متعهد به مفهومِ غیرمتعهد به متنی است از In the AI Age, "Being Smart" Will Mean Something Completely Different از سایت Harvard Business Reviews.

Andrew Ng، متخصص علوم کامپیوتر که مدارکش را از دانشگاههای کارنگی، MIT، و کالیفرنیا کسب کرده و در استنفورد مشغول است، معتقد است هوش مصنوعی همان کاری را با ما خواهد کرد که کشف الکتریسیته با نسل قبلیمان کرد.

متخصصان پیشبینی کردهاند تعداد موقعیتهای شغلی و خدماتی که توسط هوش مصنوعی اشغال میشود، ۱۰ برابر بیشتر از آنهاییست که تا امروز به اتوماسیون سپرده شده. رسماً خیلیها خانهنشین میشوند!

به شخصه امروز که برای بروز کردنِ یکی از نرمافزارهایم به بازار سر زدم، دیدم نرمافزاری هست که طبق ادعایش به کمک هوش مصنوعی از روی علائم، بیماری را حدس میزند. نمیدانم پایهی علمی این نرمافزار چقدر قوی است و مثلاً براساس استقرا از روی علائم بیماران دیگر تشخیص میدهد (مانند برخی پزشکان!) یا الگوریتمهای تشخیصیِ پیچیدهتری دارد؛ اما به هر حال تشخیص پزشکی هم مانند بسیاری از مهارتهای حل مسئله به چالش کشیدهشده.

در این عصری که رقیبانمان (مانند ابرکامپیوترهای IBM) به سرعت پردازش میکنند، سریعتر از ما به یاد میآورند، و به سرعت الگوها را پیدا کرده و راهحلهای جایگزین بیشتری را بررسی میکنند، دیگر نمیتوانیم روی تستهای هوش سنتی تکیه کنیم.

با این وجود بسیاری معتقدند با وجود این پیشرفتها، ما انسانها همچنان کارهایی که نیاز به تفکر نقاد، خلاقیت و نوآوری و به طور کلی فعالیتهای شناختیِ سطح بالا دارند را برای خودمان نگاه خواهیم داشت (قبلاً سخنرانیای در TED با این موضوع را اینجا نوشتهبودم). شاید بخشی از اینها همان چیزی باشد که هوش هیجانی مینامیم.

به هر حال شاید به خاطر ذاتِ تأیید گرایمان، و تکیهای که «خود»مان داریم (به جای تکیه بر واقعیت) این مهارتها به طور ذاتی در ما پرورش پیدا نکردهباشند. معنای جدیدِ باهوش بودن، نه به کمیت، که به کیفیتِ تفکر، گوشدادن، آموختن و ارتباطدادنِ آموختهها تکیه دارد. برای رسیدن به مهارتهای مورد نیازمان، باید بیشتر بر داشتن ذهن باز، آموختن از تجربیات، اصلاح باورها و ارتقای تفکر و مهارتهای شناختی تمرکز کنیم.

به بیان دیگر باید فروتنی بیشتری در برابر واقعیت داشتهباشیم و دو مانع بزرگ، یکی «خود»مان و یکی ترسهایمان، را کنار بگذاریم تا بتوانیم ارزشهای بیشتری ایجاد کنیم.

معمولاً با دوستانم که صحبت میکنم، میگویم اگر ما دانشجوها (چه رشتههای فنی، چه درمانی، چه مدیریتی) به اثر فناوری و خصوصاً حوزههایی مانند هوش مصنوعی، big data و... توجه نکنیم، باید منتظر باشیم که همون بلایی که اسنپ سرِ آژانسها آورد، ولو بدتر، سرِ ما بیاد.

بد نیست هر از گاهی این جملهی آرنو پنزیاس که از پیام اختصاصیِ متمم برداشتم رو به خودمون یادآوری کنیم (قبلاً برای بازنشر این تصویر از گروه متمم اجازه گرفتهشده)