چه میخوریم؟

احتمالاً از مقدمهی بحث انسان، سبک زندگی، فناوری و سلامتی به خاطر دارید که هدف این مجموعه نوشتارها دادن دستورالعملهایی برای سبک زندگی سالمتر نیست؛ بلکه قصد داریم اصول و مفاهیمی را بررسی کنیم تا هر کسی بتواند با توجه به شرایط زندگیش، سبک زندگی مخصوص خودش را مشخص کند.

همان طور که سعید فعلهگری عزیز در مقدمهی بحث تغذیه (ما همان چیزی هستیم که میخوریم) یادآوری کرد، خصوصاً در بحث تغذیه این موضوع اهمیت ویژهای پیدا میکند. با مفهوم «تغذیهی سالم» میشود رژیمی بسیار کمهزینه، تا بسیار گرانقیمت را طراحی کرد.

پیش از شروع، یادمان باشد که رژیم غذایی لزوماً به معنای رژیم لاغری یا امثال آن نیست. (+)

رژیم به طور کلی مجموعهای از فعالیتهای منظم (معمولاً درمانی، تغذیهای و ورزشی) است که معمولاً برای درمان یا سلامتی طراحی میشوند.

با این مقدمه، میتوانیم ارزش غذایی رژیممان را از سه نظر بررسی کنیم:

1. سطح انرژی
2. عناصر تغذیهای عمده^*
3. عناصر تغذیهای جزئی^*

سطح انرژی، پارامتری است که میزان مطلوبِ آن فرد به فرد متفاوت است. رژیم تغذیهایِ کمانرژیتر از میزان نیاز، مشکلات محسوسی در خصلتهایی مانند حوصلهداشتن یا فعالیتهای ذهنی به وجود میآورد. در موارد حادتر میتواند به بروز مشکل در عملکرد طبیعی بدن منجر شود. از طرف دیگر انرژی بیشتر از نیاز هم کمکم باعث افزایش وزن میشود (و چاقی یکی از مهمترین مشکلات عصر ماست).

عناصر عمدهی تغذیهای، المانهایی هستند که در تغذیهی روزانهمان به مقدار زیادی وجود دارند (و باید باشند).

1. قندها
2. چربیها
3. پروتئینها
4. آب

البته کتابهای تغذیه، معمولاً آب را یک عنصر عمده نمیدانند؛ اما به دلیل اهمیت زیاد دریافت آب (که در زندگیهای پرمشغلهی ما شاید فراموش شود) آب را جداگانه بررسی خواهیم کرد.

در این موارد، علاوه بر کمیت، کیفیت عناصر هم اهمیت ویژهای دارد که در محل هر کدام بررسی خواهیم کرد.

عناصر جزئی تغذیهای، لیست بلندبالایی از موادی هستند که به مقداری بسیار کمتر از عناصر عمده مصرف میکنیم؛ اما وجودشان بسیار مهم است. از ویتامینها گرفته (که کمبودشان در بسیاری از مشکلات جسمی و ذهنی دیده شده) تا فلزهای پراهمیتی همچون آهن و روی، و عناصر دیگری مانند ید.

در نوشتارهای بعدی، در مورد اکثر این موارد به تفصیل (یا گاهی به اختصار) صحبت خواهیم کرد.

در هر بخش، در مورد عملکرد، منابع تغذیهای، و ملاحظات کمی و کیفی هر کدام صحبت خواهیم کرد.

* لازم به توضیح است عموماً macro-nutrient را «درشتمغذی» و micro-nutrient را «ریزمغذی» ترجمه میکنند اما به شخصه عناصر تغذیهای عمده و عنصر تغذیهای جزئی را به این دو واژه ترجیح میدهم.

***

این نوشته، بخشی از سریِ سبک زندگی، فناوری، و سلامت است

جهت مشاهدهی فهرست این بحث، اینجا را کلیک کنید